Дадаткі > Фразеалогія > Фразеалагізмы са словам «лес»

Фразеалагізмы са словам «лес»

Лес як сукупнасць аб’ектаў, як нешта вялікае:

За хвойкай лесу не бачыць

не заўважаць цэлага, засяродзіўшы ўвагу на дэталях
Dosłownie: nie widzieć lasu za choinką
Znaczenie: skupić się na szczegółach i nie zwracać uwagi na całość
Odpowiednik:drzewa zawadzały, że lasu nie widział
Дословно: за сосёнкой леса не видеть
Значение: не замечать целого, сосредоточившись на деталях
Соответствие: за деревьями лесу не видит

Прыклад: «Ты за хвойкай лесу не бачыш».

Як дроў у лесе

вельмі шмат
Dosłownie: jak drzew w lesie
Znaczenie: bardzo dużo
Odpowiednik: jak w lesie drzew
Дословно: как дров в лесу
Значение: очень много
Соответствие: хоть пруд пруди

Прыклад: «Людзей там было, як дроў у лесе.»

Адзін дуб у полі — то не лес

нават самы моцны чалавек не можа быць мацнейшым за супольнасць
Dosłownie: jeden dąb w polu to nie jest las.
Znaczenie: nawet najpotężniejszy człowiek zawsze jest słabszy od społeczeństwa
Дословно: один дуб в поле – это не лес
Значение: даже самый сильный человек не может быть сильнее сообщества
Соответствие: один в поле не воин

 

Лес як іншародная стыхія:

Чужое бачыць пад лесам, а свайго не бачыць і пад носам

заўважаць чужыя недахопы і не бачыць сваіх
Dosłownie: widzieć cudze rzeczy koło lasu, a swoich pod nosem nie widzieć
Znaczenie: być bardziej uważnym gdy chodzi o cudze sprawy, niż o swoje
Дословно: чужое видит под лесом, а своего не видит и под носом
Значение: видеть чужие недостатки и не замечать своих
Соответствие: в чужом глазу сучок видит, а в своём бревна не замечает

На лясы, на балоты

няветлівы адказ, патрабаванне скончыць размову
Dosłownie:na lasy, na bagno
Znaczenie: niegrzeczna odpowiedź na niestosowne zachowanie się
Odpowiednik: niech go diabli porwą
Дословно: на леса, на болота
Значение: невежливый ответ
Соответствие: ко всем чертям

Да лесавіка

няветлівае патрабаванне скончыць размову, сысці
Dosłownie:do ducha leśnego
Znaczenie: niegrzeczna odpowiedź na niestosowne zachowanie się
Дословно: к лешему
Значение: невежливый ответ, требование уйти, кончить разговор
Соответствие: к лешему, к чёртовой бабушке

Разбярэшся тут з табою, як у лесе з бараною: то за елку, то за хвою

так кажуць пра кагосьці ці пра штосьці, што вельмі перашкаджае
Dosłownie: dasz tu z tobą rady, jak w lesie z broną: zaczepisz się za jodłę i za choinkę
Znaczenie: tak się mówi o kimś lub o czymś, co bardzo przeszkadza
Дословно: разберёшься тут с тобой, как в лесу с бороной: то за ёлку, то за сосну [зацепишься]
Значение: так говорят о ком-то или о чём-то, что очень мешает
Соответствие: не разбери-поймёшь

Старога лесу качарга

так кажуць пра старую і злую жанчыну
Dosłownie: starego lasu ożóg
Znaczenie: tak mówi się o starej, brzydkiej i złej kobiecie
Дословно: старого леса кочерга
Значение: так говорят о старой, некрасивой, злой женщине
Соответствие: старая карга

У лясу на верасу

невядома дзе
Dosłownie: w lesie na wrzosie
Znaczenie: niewiadomo gdzie
Odpowiednik: gdzie diabeł mówi dobranoc
Дословно: в лесу на вереске
Значение: неизвестно где
Соответствие: у чёрта на куличках

Пад чорным лесам спаткаўся чорт з бесам

сустрэліся два чалавекі з вельмі рознымі поглядамі, і ніводны не хоча саступаць
Dosłownie: koło czarnego lasu spotkali się czart i bies
Znaczenie: spotkały się dwie osoby o bardzo rópnych poglądach
Дословно: около чёрного леса встретились чёрт с бесом
Значение: встретились два человека с разными взглядами
Соответствие: нашла коса на камень

Не гані Бога ў лес, калі ў хату ўлез

трэба радавацца шчасцю і не шукаць ад яго іншай выгады
Dosłownie: : nie przeganiaj Boga w las, gdy przyszedl do twojego doma
Znaczenie: trzeba cieszyć się ze szczęścia, i nie potrzebować jeszcze więcej
Дословно: не прогоняй Бога в лес, если он сам пришёл в дом
Значение: нужно радоваться счастью и не искать от него другой выгоды
Соответствие: от добра добра не ищут

Патрэба ў лес не збяжыць

так кажуць, калі адкладаюць нейкую працу
Dosłownie: potrzeba nie uciecze do lasu
Znaczenie: tak się mówi, gdy odkładamy sprawę na późniejszy termin
Дословно: нужда в лес не убежит
Значение: так говорим, когда откладывае какое-то дело
Соответствие: работа не волк, в лес не убежит

Воўка як ні гадуй, усё ў лес пазірае

паходжанне заўжды адбіваецца на паводзінах
Dosłownie: ile nie będziesz karmił wilka, on zawsze na las patrzy
Znaczenie: nie można zmienić złego pochodzenia
Дословно: как волка ни корми, всё в лес смотрит
Значение: невозможно исправить происхождение
Соответствие: сколько волка ни корми, всё равно в лес смотрит

Воўчая натура ў лес глядзіць

паходжанне заўжды адбіваюцца на паводзінах
Dosłownie: wilcza dusza na las patrzy
Znaczenie: nie można zmienić złego pochodzenia
Odpowiednik: wilka natura ciągnie do lasu
Дословно: волчья натура в лес смотрит
Значение: невозможно исправить происхождение
Соответствие: сколько волка ни корми, всё равно в лес смотрит

Душа як лес

немагчыма зразумець душу іншага чалавека
Dosłownie: dusza jak las
Znaczenie: nie da się zrozumieć duszy innego człowieka
Odpowiednik: niezbadane są cudze myśli
Дословно: душа как лес
Значение: невозможно понять душу другого человека
Соответствие: чужая душа – потёмки

Далей у лес — болей труску

чым болей мы паглыбляемся ў справу, тым больш з’яўляецца праблем
Dosłownie: dalej do lasu – więcej halasu
Znaczenie: im głębiej jesteśmz zaangażowani w sprawę, tym więcej widzimy problemów
Odpowiednik: im dalej w las, tym więcej drzew
Дословно: дальше в лес – больше треска
Значение: чем больше мы углубляемся в какое-либо дело, тем больше возникает проблем
Соответствие: чем дальше в лес, тем больше дров

Чым у лес далей, тым гусцей

чым болей мы паглыбляемся ў справу, тым больш з’яўляецца праблем
Dosłownie: im dalej do lasu, tym gęściej
Znaczenie: im głębiej jesteśmz zaangażowani w sprawę, tym więcej widzimy problemów
Odpowiednik: im dalej w las, tym więcej drzew
Дословно: чем в лес дальше, тем гуще
Значение: чем больше мы углубляемся в какое-либо дело, тем больше возникает проблем
Соответствие: чем дальше в лес, тем больше дров

Чым далей у наш лес, тым горай для эс-эс

(прымаўка функцыянавала падчас другой сусветнай вайны)
Dosłownie: im dalej do naszego lasu, tym gorzej dla SS
Znaczenie: (przysłowie pojawiło się w czasie drugiej wojny światowej)
Дословно: чем дальше в наш лес, тем хуже для эс-эс
Значение: поговорка функционировала во время Великой отечественной войны

 

 

Лес як стыхія, якая падпарадкоўваецца сваім правілам, да якіх павінен дастасоўвацца чалавек:

У студню вады не ліюць, а ў лес дроў не вязуць

не трэба рабіць ужо зробленае
Dosłownie: do studni nie lije się wody, do lasu nie nosi się drzew
Znaczenie: nie trzeba wymyślać to, co już istnieje
Odpowiednik: drzewo do lasu wozić
Дословно: в колодец воды не льют, а в лес дров не везут
Значение: не нужно устанавливать свои правила там, где уже существуют собственные
Соответствие: в гости со своим самоваром не ходят

Баяўшыся трэску, і ў лес не трэба хадзіць

не трэба брацца за працу, калі баішся няўдачы
Dosłownie: gdy boisz się trzasku, do lasu nie warto chodzić
Znaczenie: nie warto brać się do sprawy, jeżeli wszystkiego się boisz
Дословно: если боишься треска, то в лес не стоит ходить
Значение: не стоит браться за дело, если боишься неудачи
Соответствие: волков бояться – в лес не ходить

Баючыся воўка, у лес не ісці

не трэба брацца за працу, калі баішся няўдачы
Dosłownie: gdy boisz się wilka, do lasu nie warto chodzić
Znaczenie: nie warto brać się do sprawy, jeżeli wszystkiego się boisz
Odpowiednik: kto się wilka boi, niech do lasu nie chodzi
Дословно: если боишься волка, в лес не стоит ходить
Значение: не стоит браться за дело, если боишься неудачи
Соответствие: волков бояться – в лес не ходить

Няма лесу без воўка, а сяла без злодзея

у кожнай супольнасці ёсць злы чалавек
Dosłownie: nie ma lasu bez wilka, a wsi bez złodzieja
Znaczenie: w każdym społeczeństwie jest ktoś zły
Дословно: нет леса без волка, а села без вора
Значение: в каждом обществе есть плохой человек
Соответствие: в семье не без урода

Як у лес, так і з лесу

рэакцыя на дзеянне адпавядае дзеянню
Dosłownie: jak do lasu, tak i z lasu
Znaczenie: reakcja na działanie odpowiada działaniu
Odpowiednik: jaki głos do lasu, taki odzew
Дословно: как в лес, так и из лесу
Значение: реакция на действие адекватна действию
Соответствие: как аукнется, так и откликнется

Мядзведзь у лесе, а ён скуру прапіў (а скура прададзеная)

выкарыстоўваць вынікі яшчэ не зробленай працы, хваліцца імі
Dosłownie: niedźwiedź w liesie, a on skurę sprzedał
Znaczenie: nie można korzystać z wyników niezrobionej pracy
Odpowiednik: niedźwiedź w lesie; a skórę jego sprzedają
A niedźwiedź jeszcze w lesie
Jeszcze skóra na baranie, a już kuśniarz pije za nią
Дословно: медведь в лесу, а он шкуру продал (шкура продана)
Значение: использовать результаты ещё не сделанной работы, хвастаться ими
Соответствие: медведя не убил, а шкуру запродал

Калі мядзведзь у лесе, то скуры не дзяруць

выкарыстоўваць вынікі яшчэ не зробленай працы, хваліцца імі
Dosłownie: gdy niedźwiedź jest w liesie, nie rwie się z niego skury
Znaczenie: nie można korzystać z wyników niezrobionej pracy
Odpowiednik: niedźwiedź w lesie; a skórę jego sprzedają
A niedźwiedź jeszcze w lesie
Jeszcze skóra na baranie, a już kuśniarz pije za nią
Дословно: если медведь в лесу, то шкуру не снимают
Значение: использовать результаты ещё не сделанной работы, хвастаться ими
Соответствие: медведя не убил, а шкуру запродал

Скуру ў лесе фарбаваць (прадаваць)

выкарыстоўваць вынікі яшчэ не зробленай працы, хваліцца імі
Dosłownie: skurę w lesie farbować (sprzedawać)
Znaczenie: nie można korzystać z wyników niezrobionej pracy
Odpowiednik: niedźwiedź w lesie; a skórę jego sprzedają
A niedźwiedź jeszcze w lesie
Jeszcze skóra na baranie, a już kuśniarz pije za nią
Дословно: шкуру в лесу красить (продавать)
Значение: использовать результаты ещё не сделанной работы, хвастаться ими
Соответствие: медведя не убил, а шкуру запродал

Лес чуе, а поле бачыць

нічога немагчыма схаваць, усё становіцца яўным
Dosłownie: las słyszy, a pole widzi
Znaczenie: niczego nie da się ukryć
Дословно: лес слышит, а поле видит
Значение: всё тайное становится явным
Соответствие: шила в мешке не утаишь

 

Лес як сімвал зямной прасторы:

Ні ў лесе ні ў небе

Так кажуць пра беднага, неўладкаванага чалавека
Dosłownie: ani w lesie, ani w niebie
Znaczenie: tak się mówi o biednym człowieku, życie którego jest nieuporządkowane
Дословно: ни в лесу, ни в небе
Значение: так говорят про бедного, неустроенного человека
Соответствие: ни кола ни двора

 

Лес як сімвал моцы:

Расці на лес гледзячы

расці моцным, дужым
Dosłownie: : rosnąć, na las patrząc
Znaczenie: rosnąć potężnym, wytrwałym
Odpowiednik: rosnąć jak na drożdżach
Дословно: расти, смотря на лес
Значение: расти здоровым, сильным
Соответствие: расти как на дрожжах

 

прымаўка, заснаваная на гульні словаў:

Хто ў лес, хто па дровы

усе кажуць і робяць штосьці нязгодна, без ладу
Dosłownie:
Znaczenie: niezgodnie, każdy na własną rękę
Odpowiednik: jeden do Sasa, drugi do lasa
Дословно: кто в лес, кто по дрова
Значение: все говорят и делаю что-то несогласованно, невпопад
Соответствие: кто в лес, кто по дрова

Практыкаванне для вывучэння фразеалагізмаў са словам «лес». Беларускі і польскі варыянты.
ćwiczenia. Krzyżówka do zapamiętywania frazeologizmów ze słowem «las». Wersja białoruska i polska.

крыжаванка
крыжаванкаpol

Магчымыя накірункі кагнітыўнага аналізу:

Моўны вобраз лесу ў беларусаў уяўляецца наступным. Лес выступае як сукупнасць аб’ектаў і супрацьпастаўляецца адзінкавым з’явам. Лес выступае як іншародная стыхія са сваімі правіламі, да якіх павінен дастасоўвацца чалавек. Лес можа выступаць як сімвал зямной сферы, таксама як сімвал моцы. Лес становіцца для чалавека крыніцай неабходных прадуктаў. Лес у беларусаў населены – у ім жыве лесавік, сярод жывёлаў вызначаюцца ваўкі і мядзведзі, якія ўспрымаюцца як найбольш тыповыя прадстаўнікі лясной прасторы.

Існуе і сучасны фразеалагізм “Чым далей у наш лес, тым горай для эс-эс”, на з’яўленне якога паўплывалі гістарычныя падзеі.

Вывучэнне фразеалагізмаў са словам “лес” і замацаванне моўнага вобразу лесу спрыяе фарміраванню экалагічнай свядомасці, занаёмству з элементамі беларускай міфалогіі, гісторыі.